Πρόωρη εκσπερμάτιση: Γιατί οι περισσότεροι άνδρες δεν μιλούν, ενώ θα έπρεπε

Υπάρχει ένα νούμερο στην ελληνική βιβλιογραφία που αξίζει να σταθεί κανείς λίγο παραπάνω. Σε μια μελέτη 522 ανδρών από όλη τη χώρα, το 69.5% όσων αντιμετώπιζαν πρόωρη εκσπερμάτιση δεν αναζήτησαν ποτέ βοήθεια. Από αυτούς που τελικά το έκαναν, το 69.2% το έκανε ανώνυμα, μέσω internet. Μόνο το 13.8% ένιωσε ικανοποιημένο από όποια θεραπεία δοκίμασε.

Πίσω από αυτά τα νούμερα δεν κρύβεται απλώς ένα ιατρικό ζήτημα. Κρύβεται ένας άνδρας που πιστεύει ότι είναι μόνος του σε κάτι που, όπως θα δούμε, δεν είναι καθόλου σπάνιο, και που προτιμά να ψάξει απαντήσεις σε ένα forum παρά να μιλήσει σε έναν γιατρό. Αυτό το άρθρο προσπαθεί να αλλάξει λίγο αυτή την εικόνα, με στοιχεία, όχι με φόβο.

Τι είναι, πραγματικά, η πρόωρη εκσπερμάτιση

Η Διεθνής Εταιρεία Σεξουαλικής Ιατρικής (ISSM) δεν την ορίζει απλώς ως «γρήγορη» εκσπερμάτιση. Ο ορισμός απαιτεί τρία στοιχεία μαζί: ολύ μικρό ενδοκολπικό χρόνο εκσπερμάτισης (κάτω από 1 λεπτό αν το πρόβλημα υπάρχει από την πρώτη σεξουαλική επαφή, κάτω από 3 λεπτά αν εμφανίστηκε αργότερα στη ζωή), αδυναμία καθυστέρησης παρά την προσπάθεια, και αρνητικό αντίκτυπο στον ίδιο τον άνδρα, δυσφορία, απογοήτευση, τάση αποφυγής της σεξουαλικής επαφής.

Αυτή η τρίτη προϋπόθεση είναι κρίσιμη και συχνά παραβλέπεται. Μια μεγάλη ευρωπαϊκή μελέτη (EMAS, 2022, σε 3.369 άνδρες από 8 χώρες) βρήκε ότι 1 στους 3 άνδρες ανέφερε εκσπερμάτιση «πιο γρήγορη απ' όσο θα ήθελε», αλλά μόνο το 7% από αυτούς ένιωθε πραγματική δυσφορία. Το πρόβλημα, δηλαδή, δεν είναι απλώς ο χρόνος, είναι το πόσο σε επηρεάζει.

Πόσο συχνό είναι; Η εικόνα στην Ευρώπη

Αν ψάξει κανείς στη βιβλιογραφία, θα βρει ποσοστά που κυμαίνονται από 2.5% έως 38%, ανάλογα με το πώς μετρήθηκαν. Αυτό δεν σημαίνει ότι η επιστήμη είναι μπερδεμένη, σημαίνει ότι διαφορετικές μελέτες μετράνε διαφορετικά πράγματα, άλλες μόνο τον χρόνο, άλλες τον χρόνο μαζί με τη δυσφορία, άλλες με αυστηρά διαγνωστικά εργαλεία (PEDT), άλλες με απλή αυτοαναφορά.

Οι πιο πρόσφατες οδηγίες της ISSM (2024) είναι ξεκάθαρες: οι παλιότερες μελέτες που ανέφεραν 20 με 30% πιθανότατα υπερεκτιμούσαν το πρόβλημα. Με αυστηρά κριτήρια, ο πραγματικός επιπολασμός της «αληθούς» πρόωρης εκσπερμάτισης στην Ευρώπη κυμαίνεται μάλλον μεταξύ 5% και 10%. Ακόμα κι έτσι, μιλάμε για έναν στους δέκα με είκοσι άνδρες, όχι για κάτι σπάνιο.

Η Ελλάδα: τι δείχνει η μοναδική μεγάλη μελέτη μας

Η πιο αξιόπιστη επιδημιολογική μελέτη για την Ελλάδα παραμένει αυτή του Ι. Βακαλόπουλου και συνεργατών, δημοσιευμένη στο περιοδικό Andrologia το 2011, με 522 άνδρες ηλικίας 16 έως 62 ετών από αστικά κέντρα. Βρήκε επιπολασμό διά βίου πρόωρης εκσπερμάτισης 17.7%, με βάση τα κριτήρια ISSM. Αν συνυπολογιστούν και ηπιότερες μορφές διαταραχής, το ποσοστό ανεβαίνει στο 58.43%.

Το 17.7% τοποθετεί την Ελλάδα πιο κοντά στην Ιταλία (18.5%) παρά στη Γερμανία (5.2 έως 9.2%) ή τη Δανία (7 έως 10%). Η σύγκριση δεν είναι απόλυτη, καθώς χρησιμοποιήθηκαν διαφορετικά εργαλεία μέτρησης, αλλά η γενική εικόνα, μιας χώρας της Νότιας Ευρώπης με σχετικά υψηλό επιπολασμό, φαίνεται συνεπής. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι τα ελληνικά δεδομένα είναι πλέον 15 ετών, και η επιστημονική κοινότητα αναγνωρίζει την ανάγκη για νέα έρευνα.

Δεν είναι ποτέ «μόνο του»

Ένα από τα πιο σημαντικά ευρήματα της διεθνούς βιβλιογραφίας είναι ότι η πρόωρη εκσπερμάτιση σπάνια εμφανίζεται μεμονωμένη. Στη μελέτη Βακαλόπουλου, το άσχετο άγχος και στρες ήταν η πιο συχνή συνοδός κατάσταση, στο 42.6% των περιπτώσεων. Σε διεθνές επίπεδο, οι οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρείας (EAU, 2024) και της British Society for Sexual Medicine (BSSM, 2025) συνδέουν το πρόβλημα με έναν συγκεκριμένο κατάλογο καταστάσεων που αξίζει να γνωρίζει κανείς:

Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 είναι από τους ισχυρότερους παράγοντες, σε άνδρες με διαβήτη και ταυτόχρονη στυτική δυσλειτουργία, το ποσοστό πρόωρης εκσπερμάτισης φτάνει το 89.9%. Ο υπερθυρεοειδισμός έχει επίσης τεκμηριωμένη σχέση, γι' αυτό οι σύγχρονες οδηγίες συνιστούν έλεγχο θυρεοειδικής λειτουργίας σε κάθε ασθενή. Η χρόνια προστατίτιδα, η κατάθλιψη και το άγχος απόδοσης, καθώς και η ίδια η στυτική δυσλειτουργία (η σχέση είναι αμφίδρομη, η μία μπορεί να προκαλέσει την άλλη) συμπληρώνουν την εικόνα.

Υπάρχει και μια σημαντική διάκριση ηλικίας που συχνά παρανοείται: η πρόωρη εκσπερμάτιση που υπάρχει από την αρχή της σεξουαλικής ζωής ενός άνδρα παραμένει σχετικά σταθερή με τα χρόνια. Αυτή όμως που εμφανίζεται αργότερα στη ζωή αυξάνεται σημαντικά με την ηλικία, από 12% σε άνδρες 18 έως 29 ετών σε 26.8% σε άνδρες 60 έως 69 ετών, σύμφωνα με την ιταλική μελέτη IPER-M. Ο λόγος δεν είναι η ηλικία αυτή καθαυτή, αλλά η συσσώρευση άλλων προβλημάτων υγείας με τα χρόνια.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη

Το πρώτο συμπέρασμα είναι ίσως το πιο απελευθερωτικό: Αν κάποιος αντιμετωπίζει αυτό το πρόβλημα, δεν είναι εξαίρεση. Μιλάμε για ένα φαινόμενο που αφορά, με συντηρητικές εκτιμήσεις, έναν στους δέκα άνδρες στην Ευρώπη, και πιθανότατα περισσότερους στην Ελλάδα.

Το δεύτερο είναι πρακτικό. Επειδή η πρόωρη εκσπερμάτιση συχνά συνδέεται με άλλες καταστάσεις, διαβήτη, θυρεοειδή, προστατίτιδα, άγχος, μια σοβαρή αξιολόγηση δεν σταματάει στο ερώτημα «πόσο διαρκεί». Ελέγχει και το γιατί. Αυτός είναι και ο λόγος που οι σύγχρονες οδηγίες (EAU, ISSM, BSSM) συνιστούν πολυπαραγοντική προσέγγιση, όχι μια μονοδιάστατη ματιά στο πρόβλημα.

Και το τρίτο, ίσως το πιο σημαντικό: Η ανωνυμία ενός forum δεν αντικαθιστά μια πραγματική αξιολόγηση. Είναι κατανοητό γιατί τόσοι άνδρες, στην Ελλάδα και αλλού, επιλέγουν πρώτα το διαδίκτυο. Αλλά ένα πρόβλημα που μπορεί να συνδέεται με τον θυρεοειδή, τον διαβήτη ή την ψυχολογική κατάσταση κάποιου, δύσκολα διαγιγνώσκεται σωστά μόνο του, μπροστά σε μια οθόνη.

Ενδεικτικές πηγές: Vakalopoulos et al., Andrologia (2011) · EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health (2024) · ISSM Guidelines on Premature Ejaculation (2024) · Verze et al., IPER-M Study, J Sex Med (2018) · European Male Ageing Study, Eur Urol (2022) · Bavarian Men's Health Study, Urology (2023) · BSSM Position Statement, World J Mens Health (2025).